Gereformeerd theologisch onderwijs in Cuba
Gereformeerd theologisch onderwijs in Cuba
Al op jonge leeftijd wist Jorge Martín zich door de Heere geroepen. Hij was nog maar elf jaar oud toen hij intensief in de Bijbel begon te lezen. In zijn klas zaten namelijk vier kinderen van Jehova’s getuigen. Om hun leer te begrijpen – en te toetsen aan de Schrift – dook hij in Gods Woord. Achteraf noemt hij dit het begin van zijn geestelijke zoektocht. Die begon om de waarheid te kunnen verdedigen, maar groeide uit tot een diep verlangen om anderen te onderwijzen.
Vanaf het moment dat Jorge als jongen kerkdiensten ging bijwonen, was er een innerlijke overtuiging die hem niet meer losliet: God roept mij in Zijn dienst. Die roeping bracht hem ertoe ijverig te studeren. Hij begon aan het Baptisten Theologisch Seminarie, eerst in Havana, daarna in Santa Clara. Daar verdiepte hij zich onder meer in de Bijbel in de grondtalen. Juist die studie werd beslissend voor zijn theologische overtuiging.
Degelijk gereformeerd onderwijs
Nadat hij aan het seminarie afstudeerde, begon Jorge als predikant in een kerk in Havana. Tegelijk zag hij een grote nood: er was nauwelijks degelijk gereformeerd onderwijs in Cuba. Daarom zette hij samen met anderen een afdeling van het seminarie in Santa Clara op. Al snel bleek echter dat de inhoud van zijn onderwijs onaanvaardbaar werd geacht. De gereformeerde belijdenis was een taboe. Studenten met calvinistische overtuigingen werden geweerd, soms zelfs weggestuurd.
Jorge ondervond dit aan den lijve. Omdat hij vasthield aan de leer van vrije genade alleen, werd hij uit de kerk gezet waar hij predikant was. Vrienden en broeders keerden zich van hem af. Wat overbleef was eenzaamheid, maar ook een vast voornemen: Ik moet de Heere gehoorzamen, wat het ook kost.
Een seminarie uit nood geboren
In 2015 werd, midden in die strijd, het Seminario Teológico Reformado Sublime Gracia opgericht. De naam verwijst naar het bekende lied Sublime Gracia (Amazing Grace). “Dat lied verwoordt Wie God voor mij is,” zegt Jorge. “Alles wat ik heb, heb ik uit genade ontvangen.”
Het seminarie ontstond uit een dubbele nood: een schrijnend tekort aan zuiver bijbels-gereformeerd onderwijs én het verlangen dat Cubaanse predikanten zélf hun toekomstige opvolgers zouden onderwijzen. Niet afhankelijk van buitenlandse docenten, maar geworteld in de eigen context, cultuur en kerkelijke werkelijkheid van Cuba.
Sinds de oprichting zijn meer dan zeventig studenten afgestudeerd, in verschillende opleidingen en niveaus. Jongeren en ouderen, mannen en vrouwen, met uiteenlopende kerkelijke achtergronden – ook methodisten en pinkstergelovigen.
Het seminarie werkt daarbij vanuit duidelijke Schriftuurlijke uitgangspunten. In het onderwijs wordt het standpunt gehanteerd dat het ambt van predikant niet aan vrouwen toebehoort. Tegelijk worden vrouwen wel toegerust voor hun belangrijke taak in gezin, kinderwerk en gemeente.
Juist vanwege de verscheidenheid aan achtergronden is het doel niet om studenten door druk of partijschap te winnen voor een kerkelijke stroming. Men wil dat door grondige studie van de Schrift, in gebed en afhankelijkheid, zichtbaar wordt wat werkelijk Bijbels is. “Ons verlangen is dat iedere student, door studie en gebed, de waarheid van het Evangelie vindt,” benadrukt Jorge. “Het gaat niet om titels of erkenning, maar om opwas in genade en waarheid.”
Een gebedsverhoring na tien jaar
Vanaf het begin bad Jorge om een eigen plek voor het seminarie. Niet langer in huiskamers, maar in een vaste ruimte voor onderwijs, met een bibliotheek. Bijna tien jaar lang leek dat gebed onverhoord te blijven. Maar op Gods tijd werd het verhoord, toen in 2024 het project onder de aandacht kwam van de Spaanse Evangelische Zending (SEZ).
Wat daarna gebeurde, ervaart Jorge als Gods voorzienigheid. In mei 2024 werd het project gepresenteerd. Nog geen jaar later had hij de middelen in handen om een geschikt pand in Havana aan te kopen: centraal gelegen, praktisch ingericht en dicht bij de kerk. “Eben-Haëzer – tot hiertoe heeft de HEERE ons geholpen,” zegt hij met zichtbare ontroering.
Niet alleen de aanschaf van het gebouw werd mogelijk, maar ook meubilair, kantoorbenodigdheden en studiemateriaal konden gekocht worden. God gebruikte daarvoor velen – zelfs mensen die Jorge persoonlijk niet kent. “Daarin zien wij de goede hand van de HEERE.”
In een land dat grotendeels afhankelijk is van buitenlandse steun, betekent een eigen gebouw stabiliteit. Studenten kunnen dagelijks gebruikmaken van de bibliotheek. Er is ruimte voor onderwijs, ontmoeting en verspreiding van cursusmateriaal. Theorie en praktijk komen in de school samen, ten dienste van het Evangelie in Cuba.
Onderwijs dat vrucht draagt
Een belangrijke plaats binnen het curriculum wordt ingenomen door de Bijbelcursussen van SEZ. Voor Jorge hebben deze een bijzondere betekenis. “Het waren in 2003 de eerste cursussen met gereformeerde theologie die ik volgde. Ik had nooit gedacht dat ze zo bepalend zouden zijn voor mijn leven.”
De cursussen vormen de basisopleiding voor studenten zonder theologische voorkennis en maken afstandsonderwijs mogelijk voor wie niet fysiek aanwezig kan zijn. Ze blijken toegankelijk, praktisch en tegelijk inhoudelijk rijk. “Ik ben zelf vrucht van deze cursussen”, zegt Jorge, “en velen met mij.”
Ook de boeken die uit Nederland worden ontvangen, zijn van onschatbare waarde. In Cuba zijn goede theologische werken nauwelijks verkrijgbaar. “Het is voor ons als een beker koud water.” De boeken hebben bijgedragen aan wat hij een gereformeerde en theologische ontwaking noemt. Dat studenten en predikanten nu toegang hebben tot een groeiende bibliotheek, ervaart hij als een ongekende zegen.
Getuigenis in het donker
Aan het einde van zijn getuigenis richt Jorge zich tot de lezers: “Denk nooit dat uw steun klein is. Alles wat u geeft, gebruikt God. Blijf voor Cuba bidden – wij hebben dat hard nodig.” De predikant schrijft deze woorden terwijl de elektrische stroom al uren is uitgevallen. Toch klinkt er geen klacht, alleen lof: “U bent instrumenten in Gods hand. Duizenden kilometers verderop verandert Hij levens – en u mag daar deel van zijn. Soli Deo Gloria.”
Al op jonge leeftijd wist Jorge Martín zich door de Heere geroepen. Hij was nog maar elf jaar oud toen hij intensief in de Bijbel begon te lezen. In zijn klas zaten namelijk vier kinderen van Jehova’s getuigen. Om hun leer te begrijpen – en te toetsen aan de Schrift – dook hij in Gods Woord. Achteraf noemt hij dit het begin van zijn geestelijke zoektocht. Die begon om de waarheid te kunnen verdedigen, maar groeide uit tot een diep verlangen om anderen te onderwijzen.
Vanaf het moment dat Jorge als jongen kerkdiensten ging bijwonen, was er een innerlijke overtuiging die hem niet meer losliet: God roept mij in Zijn dienst. Die roeping bracht hem ertoe ijverig te studeren. Hij begon aan het Baptisten Theologisch Seminarie, eerst in Havana, daarna in Santa Clara. Daar verdiepte hij zich onder meer in de Bijbel in de grondtalen. Juist die studie werd beslissend voor zijn theologische overtuiging.
“Ik ben geen calvinist geworden door Calvijn te lezen”, zegt hij, “maar door het Grieks van het Nieuwe Testament.” De Schrift zelf bracht hem tot het inzicht van Gods soevereine genade.
Degelijk gereformeerd onderwijs
Nadat hij aan het seminarie afstudeerde, begon Jorge als predikant in een kerk in Havana. Tegelijk zag hij een grote nood: er was nauwelijks degelijk gereformeerd onderwijs in Cuba. Daarom zette hij samen met anderen een afdeling van het seminarie in Santa Clara op. Al snel bleek echter dat de inhoud van zijn onderwijs onaanvaardbaar werd geacht. De gereformeerde belijdenis was een taboe. Studenten met calvinistische overtuigingen werden geweerd, soms zelfs weggestuurd.
Jorge ondervond dit aan den lijve. Omdat hij vasthield aan de leer van vrije genade alleen, werd hij uit de kerk gezet waar hij predikant was. Vrienden en broeders keerden zich van hem af. Wat overbleef was eenzaamheid, maar ook een vast voornemen: Ik moet de Heere gehoorzamen, wat het ook kost.
Een seminarie uit nood geboren
In 2015 werd, midden in die strijd, het Seminario Teológico Reformado Sublime Gracia opgericht. De naam verwijst naar het bekende lied Sublime Gracia (Amazing Grace). “Dat lied verwoordt Wie God voor mij is,” zegt Jorge. “Alles wat ik heb, heb ik uit genade ontvangen.”
Het seminarie ontstond uit een dubbele nood: een schrijnend tekort aan zuiver bijbels-gereformeerd onderwijs én het verlangen dat Cubaanse predikanten zélf hun toekomstige opvolgers zouden onderwijzen. Niet afhankelijk van buitenlandse docenten, maar geworteld in de eigen context, cultuur en kerkelijke werkelijkheid van Cuba.
Sinds de oprichting zijn meer dan zeventig studenten afgestudeerd, in verschillende opleidingen en niveaus. Jongeren en ouderen, mannen en vrouwen, met uiteenlopende kerkelijke achtergronden – ook methodisten en pinkstergelovigen.
Het seminarie werkt daarbij vanuit duidelijke Schriftuurlijke uitgangspunten. In het onderwijs wordt het standpunt gehanteerd dat het ambt van predikant niet aan vrouwen toebehoort. Tegelijk worden vrouwen wel toegerust voor hun belangrijke taak in gezin, kinderwerk en gemeente.
Juist vanwege de verscheidenheid aan achtergronden is het doel niet om studenten door druk of partijschap te winnen voor een kerkelijke stroming. Men wil dat door grondige studie van de Schrift, in gebed en afhankelijkheid, zichtbaar wordt wat werkelijk Bijbels is. “Ons verlangen is dat iedere student, door studie en gebed, de waarheid van het Evangelie vindt,” benadrukt Jorge. “Het gaat niet om titels of erkenning, maar om opwas in genade en waarheid.”
Een gebedsverhoring na tien jaar
Vanaf het begin bad Jorge om een eigen plek voor het seminarie. Niet langer in huiskamers, maar in een vaste ruimte voor onderwijs, met een bibliotheek. Bijna tien jaar lang leek dat gebed onverhoord te blijven. Maar op Gods tijd werd het verhoord, toen in 2024 het project onder de aandacht kwam van de Spaanse Evangelische Zending (SEZ).
Wat daarna gebeurde, ervaart Jorge als Gods voorzienigheid. In mei 2024 werd het project gepresenteerd. Nog geen jaar later had hij de middelen in handen om een geschikt pand in Havana aan te kopen: centraal gelegen, praktisch ingericht en dicht bij de kerk. “Eben-Haëzer – tot hiertoe heeft de HEERE ons geholpen,” zegt hij met zichtbare ontroering.
“Eben-Haëzer – tot hiertoe heeft de HEERE ons geholpen,” zegt hij met zichtbare ontroering.
Niet alleen de aanschaf van het gebouw werd mogelijk, maar ook meubilair, kantoorbenodigdheden en studiemateriaal konden gekocht worden. God gebruikte daarvoor velen – zelfs mensen die Jorge persoonlijk niet kent. “Daarin zien wij de goede hand van de HEERE.”
In een land dat grotendeels afhankelijk is van buitenlandse steun, betekent een eigen gebouw stabiliteit. Studenten kunnen dagelijks gebruikmaken van de bibliotheek. Er is ruimte voor onderwijs, ontmoeting en verspreiding van cursusmateriaal. Theorie en praktijk komen in de school samen, ten dienste van het Evangelie in Cuba.
Onderwijs dat vrucht draagt
Een belangrijke plaats binnen het curriculum wordt ingenomen door de Bijbelcursussen van SEZ. Voor Jorge hebben deze een bijzondere betekenis. “Het waren in 2003 de eerste cursussen met gereformeerde theologie die ik volgde. Ik had nooit gedacht dat ze zo bepalend zouden zijn voor mijn leven.”
De cursussen vormen de basisopleiding voor studenten zonder theologische voorkennis en maken afstandsonderwijs mogelijk voor wie niet fysiek aanwezig kan zijn. Ze blijken toegankelijk, praktisch en tegelijk inhoudelijk rijk. “Ik ben zelf vrucht van deze cursussen”, zegt Jorge, “en velen met mij.”
Ook de boeken die uit Nederland worden ontvangen, zijn van onschatbare waarde. In Cuba zijn goede theologische werken nauwelijks verkrijgbaar. “Het is voor ons als een beker koud water.” De boeken hebben bijgedragen aan wat hij een gereformeerde en theologische ontwaking noemt. Dat studenten en predikanten nu toegang hebben tot een groeiende bibliotheek, ervaart hij als een ongekende zegen.
Getuigenis in het donker
Aan het einde van zijn getuigenis richt Jorge zich tot de lezers: “Denk nooit dat uw steun klein is. Alles wat u geeft, gebruikt God. Blijf voor Cuba bidden – wij hebben dat hard nodig.” De predikant schrijft deze woorden terwijl de elektrische stroom al uren is uitgevallen. Toch klinkt er geen klacht, alleen lof: “U bent instrumenten in Gods hand. Duizenden kilometers verderop verandert Hij levens – en u mag daar deel van zijn. Soli Deo Gloria.”
